budzić

Aus Wiktionary, dem freien Wörterbuch
Zur Navigation springen Zur Suche springen

budzić (Polnisch)[Bearbeiten]

Verb[Bearbeiten]

Aspekt
imperfektiv perfektiv
budzić obudzić
zbudzić
Zeitform Person Wortform
Präsens ja budzę
ty budzisz
on, ona, ono budzi
Imperativ Singular budź
Präteritum on budził
ona budziła
oni budzili
Adverbialpartizip Partizip Aktiv Partizip Passiv
budząc budzący budzony
Alle weiteren Formen: Flexion:budzić

Worttrennung:

bu·dzić

Aussprache:

IPA: [ˈbud͡ʑit͡ɕ]
Hörbeispiele: Lautsprecherbild budzić (Info)

Bedeutungen:

[1] transitiv: aus dem Schlaf holen; wecken, aufwecken
[2] transitiv: wecken, erwecken, erregen, hervorrufen
[3] transitiv, übertragen: wecken, erwecken, wiederbeleben

Herkunft:

seit dem 15. Jahrhundert bezeugtes Erbwort aus dem urslawischen *buditi ‚wecken, aufwecken‘, das seinerseits ein Kausativ zu dem Verb *bъděti – im Polnisch nicht erhalten, aber im tschechischen bdít → cs und бдеть (bdet’) → ru – ‚wach sein, wachen‘ ist, welches sich wiederum auf die indogermanische Wurzel *bʰeu̯dʰ- ‚wach sein, wachen, aufpassen‘ zurückführen lässt; gemeinslawisches Wort, das etymologisch verwandt ist mit obersorbisch budźić → hsb, niedersorbisch buźiś → dsb, tschechisch budit → cs, russisch будить (budít’) → ru, altkirchenslawisch бѹдити (bouditi) → cu, ukrainisch будити (budýty) → uk, slowenisch buditi → sl, serbokroatisch будити (budiiti→ sh und bulgarisch будя (budja) → bg sowie urverwandt mit litauisch baudyti → lt und sanskritisch बोधयति (bodhayati) → sa (Wurzel बुध् (budh-) → sa)[1][2]

Synonyme:

[2] kresać, niecić, rozkiełznywać

Sinnverwandte Wörter:

[3] odradzać, odżywiać, rozpoczynać

Beispiele:

[1] Bicie zegera budzi go każdego dnia o siódmej godzinie.
Das Schlagen der Uhr weckt ihn jeden Tag um sieben Uhr.
[2] Jej błaganie budziło litość w napastnikach.
Ihr Flehen weckte Milde bei den Angreifern.
[2] On budzi w nas odrazę.
Er weckt bei uns Abneigung.
[3] Wiosna budziła przyrodę do życia.
Der Frühling weckte die Natur zu Leben.

Sprichwörter:

[1] nie budź licha, kiedy śpi

Charakteristische Wortkombinationen:

[1] budzić kogoś do pracy, budzić kogoś do szkoły, budzić kogoś na śniadanie, budzić kogoś z drzemki, budzić kogoś ze snu
[2] budzić coś w kimś, budzić coś wsód kogoś; budzić awersję, budzić litość, budzić niechęc, budzić niesmak, budzić odrazę, budzić podejrzenie, budzić podziw, budzić strach, budzić wątpliwości, budzić wstręt, budzić zachwyt, budzić zapał, budzić zaufanie, budzić zazdrość

Wortbildungen:

[1] obudzić, pobudzić, przebudzić, zbudzić
[1] budziciel, budzik

Übersetzungen[Bearbeiten]

Referenzen und weiterführende Informationen:
[1, 2] PONS Polnisch-Deutsch, Stichwort: „budzić
[1–3] Słownik Języka Polskiego – PWN: „budzić
[1, 2] Lidia Drabik, Elżbieta Sobol: Słownik poprawnej polszczyzny. 6. Auflage. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009, ISBN 978-83-01-14203-2, Seite 73.
[1, 2] Słownik Języka Polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego: „budzić
[1, 2] Witold Doroszewski: Słownik języka polskiego. Band 1–11, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997, ISBN 83-01-12321-4 (elektronischer Reprint; Erstdruck 1958–1969) „budzić“
[*] Słownik Ortograficzny – PWN: „budzi%E6

Quellen:

  1. Wiesław Boryś: Słownik etymologiczny języka polskiego. 1. Auflage. Wydawnictwo Literackie, Kraków 2005, ISBN 83-08-03648-1, Seite 45.
  2. Max Vasmer: Russisches etymologisches Wörterbuch. Этимологический словарь русского языка, Перевод с немецкого и дополнения члена-корреспондента АН СССР О. Н. Трубачева. Под редакцией и с предисловием проф. Б. А. Ларина. 2. Auflage. 1 А-Д, Прогресс, Moskau 1986, Seite 230.

Verb, reflexiv[Bearbeiten]

Aspekt
imperfektiv perfektiv
budzić się obudzić się
zbudzić się
Zeitform Person Wortform
Präsens ja budzę się
ty budzisz się
on, ona, ono budzi się
Imperativ Singular budź się
Präteritum on budził się
ona budziła się
oni budzili się
Adverbialpartizip Partizip Aktiv Partizip Passiv
budząc się budzący się
Alle weiteren Formen: Flexion:budzić

Worttrennung:

bu·dzić się

Aussprache:

IPA: [ˈbud͡ʑit͡ɕ‿ɕɛ(w̃)]
Hörbeispiele:

Bedeutungen:

[1] reflexiv: aufwachen, erwachen
[2] reflexiv, übertragen: erwachen, sich regen
[3] reflexiv, übertragen: erwachen, wiederbelebt werden

Synonyme:

[1] trzeźwieć

Sinnverwandte Wörter:

[2] pojawiać się, powstawać
[3] odradzać się, ożywiać się, powstawać, rozpoczynać się

Beispiele:

[1] Matka burdziła się z głębokiego snu.
Die Mutter erwachte aus einem tiefen Schlaf.
[2] Budziła się w niej nadzieja.
Hoffnung regte sich in ihr.
[3] Dzień się budzi.
Der Tag erwacht.
[3] Wiosną przyroda budzi się do życia.
Im Frühling erwacht die Natur zum Leben.

Charakteristische Wortkombinationen:

[1] budzić się z drzemki, budzić się ze snu
[2] coś budzi się w kimś; budzi się nadzieja, budzi się pragnienie, budzi się tęsknota, budzą się wątpliwości

Wortbildungen:

[1] obudzić się, pobudzić się, przebudzić się, zbudzić się

Übersetzungen[Bearbeiten]

Referenzen und weiterführende Informationen:
[1–3] PONS Polnisch-Deutsch, Stichwort: „budzić
[1–3] Słownik Języka Polskiego – PWN: „budzić
[1–3] Słownik Języka Polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego: „budzić
[1–3] Witold Doroszewski: Słownik języka polskiego. Band 1–11, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997, ISBN 83-01-12321-4 (elektronischer Reprint; Erstdruck 1958–1969) „budzić“
[*] Słownik Ortograficzny – PWN: „budzi%E6