biały

Aus Wiktionary, dem freien Wörterbuch
Zur Navigation springen Zur Suche springen

biały (Polnisch)[Bearbeiten]

Adjektiv[Bearbeiten]

Positiv Komparativ Superlativ
biały bielszy najbielszy
Alle weiteren Formen: Flexion:biały

Worttrennung:
bia·ły, Komparativ: biel·szy, Superlativ: naj·biel·szy

Aussprache:
IPA: [ˈbʲawɨ], Komparativ: [ˈbʲɛlʃɨ], Superlativ: [najˈbʲɛlʃɨ]
Hörbeispiele: Lautsprecherbild biały (Info), Komparativ: —, Superlativ:

Bedeutungen:
[1] Farbe von Schnee, Milch habend: weiß
[2] [1] in Bezug auf das Haar: weiß; weißhaarig

Herkunft:
spätestens seit dem 15. Jahrhundert bezeugte Ableitung zu dem altpolnischen Adjektiv biał, das ein Erbwort aus dem urslawischen *bělь „leuchtend, glänzend, funkelnd“ ist, das seinerseits auf das urindogermanische *bhē- „leuchten, glänzen, strahlen“ zurückgeht; etymologisch verwandt mit biel → pl sowie ferner mit błoto → pl; gemeinslawisches Wort, das etymologisch verwandt ist mit tschechisch bílý → cs, slowakisch biely → sk, obersorbisch běły → hsb, niedersorbisch běły → dsb, russisch белый (bélyj) → ru, ukrainisch білий (bílyj) → uk, slowenisch bel → sl, serbokroatisch био (bio→ sh und bulgarisch бял (bjal) → bg; eine Verwandtschaft mit litauisch balas → lt „weiß“, lettisch bāls → lv „weiß, bleich“ und altisländisch/altnordisch bāl „Beerdigungsfeuer, Scheiterhaufen“ wird angenommen[1][2][3][4][5]

Sinnverwandte Wörter:
[1] bieluchny (bialuchny), bielusieńki, bieluśki, bieluteńki (bialuteńki), bielutki (bialutki)
[2] białowłosy, siwy

Gegenwörter:
[1] czarny; kolorowy
[2] czarny

Unterbegriffe:
[1] alabastrowy, białawy, biało-czarny, biało-czerwony, brudnobiały, kredowobiały, liliowobiały, mlecznobiały, porcelanowy, srebrnobiały, srebrzystobiały, szarobiały, śnieżnobiały, zielonobiały, żółtobiały

Beispiele:
[1]

Redewendungen:
[1] białe szaleństwoWintersport; Skisport
[1] czarno na białymschwarz auf weiß
[1] w biały dzieńam hellichten Tage

Charakteristische Wortkombinationen:
[1] biały obruz
[2] biały warkocz

Wortbildungen:
[1] białaczka, białas, białko, biało, białość
[1] biała blacha, biała chorągiew, biała dama, biała flaga, biała flota, biała gorączka, biała istota/biała substancja, biała kawa, biała księga, biała magia, biała stopa, białe ciałko krwi/krwinka biała, biała rdza, białe mięso, białe noce, białe pieczywo, białe wino, białe złoto, biały barszcz, biały dzień, biały karzeł, biały metal, biały ser, biały sos, biały szafir, biały węgiel, bielnik biały, bocian biały, broń biała, jasnota biała, jura biała, kaniuk biały, karmel biały, komosa biała, lilia biała, lis biały, magnezja biała, niedźwiedź biały, pieprz biały, robinia biała/akacja biała, rogowacenie białe, sandałowiec biały, ścierwnik biały, topola biała
[1] Biały Dom

Übersetzungen[Bearbeiten]

Referenzen und weiterführende Informationen:
[1] PONS Polnisch-Deutsch, Stichwort: „biały
[1, 2] Słownik Języka Polskiego – PWN: „biały
[*] Słownik Ortograficzny – PWN: „bia%B3y

Quellen:

  1. Krystyna Długosz-Kurczabowa: Słownik etymologiczny języka polskiego. 2. Auflage. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005, ISBN 83-01-14361-4, Seite 39–42.
  2. Izabela Malmor: Słownik etymologiczny języka polskiego. 1. Auflage. ParkEdukacja – Wydawnictwo Szkolne PWN, Warszawa – Bielsko-Biała 2009, ISBN 978-83-262-0146-2, Seite 46–47.
  3. Wiesław Boryś: Słownik etymologiczny języka polskiego. 1. Auflage. Wydawnictwo Literackie, Kraków 2005, ISBN 83-08-03648-1, Seite 26.
  4. Andrzej Bańkowski: Etymologiczny słownik języka polskiego. 1. Auflage. 1. Band A – K, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000, ISBN 83-01-13016-4, Seite 45.
  5. Vasmer's Etymological Dictionary: „белый

Substantiv, m[Bearbeiten]

Singular Plural
Nominativ biały biali
Genitiv białego białych
Dativ białemu białym
Akkusativ białego białych
Instrumental białym białymi
Lokativ białym białych
Vokativ biały biali

Worttrennung:
bia·ły, Plural: bia·li

Aussprache:
IPA: [ˈbʲawɨ], Plural: [ˈbʲalʲi]
Hörbeispiele: —, Plural:

Bedeutungen:
[1] Anthropologie: Weißer
[2] historisch: Anhänger der traditionellen, antirevolutionären Partei während des Januaraufstand in Polen (1863/1864): Weißer
[3] historisch: Anhänger der antirevolutionären Partei während der Februarrevolution in Russland (1917): Weißer

Synonyme:
[1] biały człowiek; blada twarz

Gegenwörter:
[1] Murzyn

Oberbegriffe:
[1] człowiek
[2] kontrrewolucjonista

Beispiele:
[1]

Übersetzungen[Bearbeiten]

Referenzen und weiterführende Informationen:
[1–3] Polnischer Wikipedia-Artikel „biali
[1] PONS Polnisch-Deutsch, Stichwort: „biały
[1–3] Słownik Języka Polskiego – PWN: „biały
[1] Słownik Ortograficzny – PWN: „bia%B3y

Quellen: