ἄβαξ

Aus Wiktionary, dem freien Wörterbuch
Wechseln zu: Navigation, Suche

[Bearbeiten] ἄβαξ (Altgriechisch)

[Bearbeiten] Substantiv, m

Kasus Singular Plural
Nominativ ὁ ἄβαξ οἱ ἄβακες
Genitiv τοῦ ἄβακος τῶν ἀβάκκων
Dativ τῷ ἄβακι τοῖς ἄβαξι(ν)
Akkusativ τὸν ἄβακα τοὺς ἄβακας
Vokativ (ὦ) ἄβαξ (ὦ) ἄβακες

Worttrennung:

ἄ·βαξ, Plural: ἄ·βα·κες

Aussprache:

IPA: [], Plural: []
Hörbeispiele: —, Plural:

Bedeutungen:

[1] Politik: Brett auf dem Stimmen ausgezählt werden; Rechenbrett
[2] Mathematik: mit Sand oder Staub bestreutes Brett, auf dem geometrische Figuren gezeichnet werden können; Rechenbrett
[3] Spiel: Würfelbrett, Spielbrett
[4] Prunktisch, Nipptisch, Anrichte
[5] flacher Teller, Schneidebrett, Tranchierbrett

Herkunft:

die Etymologie ist unklar; wahrscheinlich handelt es sich um eine Entlehnung; ob es jedoch aus dem hebräische אָבָק‎‎, CHA ʾābāq→ he, „Staub“ entlehnt worden ist, lässt sich nicht beweisen[1]

Beispiele:

[1] „οἱ δ[ὲ] ἐπὶ τὰς ψήφους [ε]ἰληχότες] δια[ριθμοῦσιν] αὐτὰς [ἐ]πὶ τοῦ ἄβακος, χωρὶ]ς μὲ[ν τὰς] πλήρεις, χω[ρ]ὶς δὲ τὰς τετρυπ]ημένας.“[2]
[2] „ἡ γὰρ ἡμῖν ἐπὶ τοῦ ἄβακος δεικνυμένη εὐθεῖα αἰσθητὸν ἔχει μῆκος καὶ πλάτος, ἡ δὲ ὑπ’ αὐτῶν νοουμένη εὐθεῖα γραμμὴ μῆκός ἐστιν ἀπλατές. καὶ ἡ ἐπὶ τοῦ ἄβακος δεικνυμένη οὐκ ἂν εἴη γραμμή, καὶ οἱ ἐπιβαλλόμενοι ταύτην τέμνειν οὐ τὴν οὖσαν γραμ μὴν ἀλλὰ τὴν μὴ οὖσαν τέμνουσιν.“[3]
[2] „ἡ δὲ σποδὸς ἀντὶ τῆς κόνεως τῆς ἐπὶ τοῖς ἄβαξι παρελήφθη, ἐφ’ ἧς αἱ ἀποδείξεις συμπεραίνονται.“[4]
[3] „Κυβεύοντος δέ ποτε αὐτοῦ, καί τινος ἀγγείλαντος ὡς Ἀντίπατρος πάρεστι, διαπορήσας ὦσεν ὑπὸ τὴν κλίνην τὸν ἄβακα.“[5]
[4] „ἄβαξ μὲν γάρ, ἐφ’ οὗ τὰ πράγματα παρατιθέασιν·“[6]
[5] „ἐπέδωκε βαλάνων ἄβακα τῶν ἐκ Φιττέως.“[7]

Verkleinerungsformen:

ἀβάκιον, ἀβακίσκος

[Bearbeiten] Übersetzungen

? Referenzen und weiterführende Informationen:

[2–5] Wilhelm Pape, bearbeitet von Max Sengebusch: Handwörterbuch der griechischen Sprache. Griechisch-deutsches Handwörterbuch. Band 1: Α–Κ, Band 2: Λ–Ω. 3. Auflage, 6. Abdruck, Vieweg & Sohn, Braunschweig 1914. Stichwort „ἄβαξ“.
[1–5] Henry George Liddell, Robert Scott, revised and augmented throughout by Sir Henry Stuart Jones with assistance of Roderick McKenzie: A Greek-English Lexicon. Clarendon Press, Oxford 1940. Stichwort „ἄβαξ“.

Quellen:

  1. Chantraine, DELGr1Wiktionary:Literaturliste, Seite 4.
  2. Aristoteles, Ἀθηναίων πολιτεία, 69,1
  3. Sextus Empiricus, Adversu mathematicos, 9,282–283
  4. Iamblichus, Protrepticus, 34
  5. Carystius, Fragmenta,3
  6. Ammonius, De afinium vocabulorum differentia, 1
  7. Cratinus, Fragmenta, 86

Ähnliche Wörter:

Meine Werkzeuge
Namensräume

Varianten
Aktionen
Navigation
Mitarbeit
Hilfe
Werkzeuge
In anderen Sprachen