Zum Inhalt springen

abitus

Aus Wiktionary, dem freien Wörterbuch

abitus (Latein)

[Bearbeiten]
Kasus Singular Plural
Nominativ abitus abitūs
Genitiv abitūs abituum
Dativ abituī abitibus
Akkusativ abitum abitūs
Vokativ abitus abitūs
Ablativ abitū abitibus

Worttrennung:

ab·i·tus, Genitiv: ab·i·tus

Bedeutungen:

[1] Vorgang, von einem Ort wegzugehen; Fortgang, Weggang, Abzug, Abreise
[2] Ort, an dem man weggehen kann; Ausgang
[3] militärisch: Weggang eines Heeres; Abmarsch, Abzug
[4] übertragen, spätlateinisch, mittellateinisch: Ende des Lebens; Tod, Ableben, Himmelfahrt

Herkunft:

Ableitung zu dem Verb abire  la mit dem Suffix -tus  la[1]

Synonyme:

[1] abitio
[3] discessio
[4] obitus

Sinnverwandte Wörter:

[4] ascensio, transitus

Gegenwörter:

[1] adventus

Beispiele:

[1] „lacrumantem ex abitu concinnas tu tuam uxorem.“ (Plaut. Amph. 529)[2]
[1] „plus aegri ex abitu viri, quam ex adventu voluptati’ cepi.“ (Plaut. Amph. 641)[2]
[1] „nunc autem ne post abitum quidem huius importunissimae pestis quisquam reperiretur qui sua voluntate araret,“ (Cic. Verr. 3,125)[3]
[1] „interea, cum iam stabulis saturata moveret / Amphitryoniades armenta abitumque pararet, / discessu mugire boues atque omne querelis / impleri nemus et colles clamore relinqui.“ (Verg. Aen. 8,213–216)[4]
[2] „hinc atque hinc omnemque abitum custode coronant.“ (Verg. Aen. 9,380)[5]
[2] „ceteri terga praebuere, difficili effugio, quia circumiecta vehicula saepserant abitus.“ (Tac. ann. 14,37,1)[6]
[3] „nunc nocturna parat caecae celantibus umbris / furta viae retroque abitum fictosque timores / adsimulat,“ (Sil. 7,135–136)[7]
[3] „si nunc exsisteret alma / Carthago ante oculos turrita celsa figura, / quas abitus, miles, causas illaese dedisses?“ (Sil. 13,12–14)[8]
[3] „Hic perpetuum victis abitum, ille victoribus crebrum optabat adventum.“ (Paneg. 2,37,3)[9]
[4] „Post abitum domini bis vivit gratia servi.“ (Ekkeh. IV. bened. 1,21,67)[10]

Übersetzungen

[Bearbeiten]
[1, 2] Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. 8. Auflage. Hannover 1913 (Nachdruck Darmstadt 1998): „abitus“ (Zeno.org), Band 1, Spalte 19.
[1, 2] PONS Latein-Deutsch, Stichwort: „abitus
[1, 2] P. G. W. Glare: Oxford Latin Dictionary. 2. Auflage. Volume 1: A–L, Oxford University Press, Oxford 2012, ISBN 978-0-19-958031-6, „abitus“ Seite 8.
[1–4] Thesaurus Linguae Latinae. Editus auctoritate et consilio academiarum quinque Germanicarum: Berolinensis, Gottingensis, Lipsiensis, Monacensis, Vindobonensis. 1. Band A – Amyzon, Teubner, Leipzig 1900, ISBN 3-322-00000-1, „abitus“ Spalte 100.
[3, 4] Otto Prinz, Helmut Gneuss (Hgg.): Mittellateinisches Wörterbuch, Bände A–C, München 1967–1999 „abitus

Quellen:

  1. P. G. W. Glare: Oxford Latin Dictionary. 2. Auflage. Volume 1: A–L, Oxford University Press, Oxford 2012, ISBN 978-0-19-958031-6, „abitus“ Seite 8.
  2. 1 2 Titus Maccius Plautus: Comoediae. recognovit brevique adnotatione critica instruxit W. M. Lindsay. Nachdruck der 1. Auflage. Tomus I: Amphitruo, Asinaria, Aulularia, Bacchides, Captivi, Casina, Cistellaria, Curculio, Epidicus, Menaechmi, Mercator, Oxford 1936 (Scriptorum Classicorum Bibliotheca Oxoniensis, Digitalisat).
  3. Marcus Tullius Cicero: Orationes Verrinae: Divinatio in Q. Caecilium. In C. Verrem. In: William Peterson (Herausgeber): Orationes. korr. 2. Auflage. Tomus III, Clarendon Press, Oxford 1916 (Scriptorum Classicorum Bibliotheca Oxoniensis; ohne Seitenangabe).
  4. Publius Vergilius Maro; Gian Biagio Conte (Herausgeber): Aeneis. 2. Auflage. Walter de Gruyter, Berlin/New York 2019, ISBN 978-3-11-064737-2 (Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana), Seite 212.
  5. Publius Vergilius Maro; Gian Biagio Conte (Herausgeber): Aeneis. 2. Auflage. Walter de Gruyter, Berlin/New York 2019, ISBN 978-3-11-064737-2 (Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana), Seite 245.
  6. Publius Cornelius Tacitus: Ab excessu divi Augusti. In: Heinz Heubner (Herausgeber): Libri qui supersunt. korr. 1. Auflage. Tomus I, B. G. Teubner, Stuttgart/Leipzig 1994, ISBN 3-519-11833-5 (Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana, Erstauflage 1983), Seite 86.
  7. Silius Italicus; Josef Delz (Herausgeber): Punica. 1. Auflage. B. G. Teubner, Stuttgart 1987, ISBN 3-519-01804-7 (Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana), Seite 169–170.
  8. Silius Italicus; Josef Delz (Herausgeber): Punica. 1. Auflage. B. G. Teubner, Stuttgart 1987, ISBN 3-519-01804-7 (Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana), Seite 326.
  9. Virgilio Paladini, Paolo Fedeli (Herausgeber): Panegyrici Latini. 1. Auflage. Istituto Poligrafico dello Stato P. V., Rom 1976, Seite 39.
  10. Ekkehart IV.: Der Liber Benedictionum Ekkeharts IV. nebst den kleinern Dichtungen aus dem Codex Sangallensis 393. Herausgeber: Johannes Egli (= Historischer Verein in St. Gallen [Herausgeber]: Mitteilungen zur Vaterländischen Geschichte. Band XXXI: Vierte Folge 1). Fehr’sche Buchhandlung, St. Gallen 1909 (Internet Archive)., Seite 124.