apsis
Aus Wiktionary, dem freien Wörterbuch
| Siehe auch: Apsis |
[Bearbeiten] apsis (Lateinisch)
[Bearbeiten] Substantiv, f
| Kasus | Singular | Plural |
|---|---|---|
| Nominativ | apsis | apsīdēs |
| Genitiv | apsīdis | apsīdum |
| Dativ | apsīdī | apsidībus |
| Akkusativ | apsīda apsīdem |
apsīdās |
| Vokativ | apsis | apsīdēs |
| Ablativ | apsīde | apsidībus |
Alternative Schreibweisen:
Nebenformen:
Worttrennung:
- ap·sis, Plural: ap·si·des
Aussprache:
- IPA: […], Plural: […]
- Hörbeispiele: —, Plural: —
Bedeutungen:
- [1] Mathematik: Segment eines Kreises, Halbkreis, Bogen
- [2] Astronomie: Bahn, Kreisbahn, Planetenbahn
- [3] eine längliche, runde, tief gewölbte Schale
- [4] (insbesondere Kirchen-)Architektur: Apsis, Altarraum, Chorkapelle
Herkunft:
- Entlehnung aus dem altgriechischen Substantiv ἁψίς (hapsis) → grc, ionisch ἀψίς (apsis) → grc[1][2]
Synonyme:
- [2] semicirculus
Oberbegriffe:
- [3] vas
Beispiele:
- [1] „adnectitur angulo cubiculum in hapsida curvatum, quod ambitum solis fenestris omnibus sequitur.“[3]
- [1] „Plutei dicuntur qui ad similitudinem absidis contexuntur e vimine“[4]
- [2] „pluribus de causis haec omnia accidunt: prima circulorum, quos Graeci ἄψῖδας in stellis vocant; etenim Graecis utendum erit vocabulis. […] ergo ab alio cuique centro apsides suae exsurgunt ideo que diversos habent orbes motusque dissimiles, quoniam interiores apsidas necesse est breviores esse.“[5]
- [2] „igitur a terrae centro apsides altissimae sunt Saturno in scorpione, Iovi in virgine, Marti in leone, soli in geminis, Veneri in sagittario, Mercurio in capricorno, lunae in tauro, mediis omnium partibus, et e contrario ad terrae centrum humillimae atque proximae.“[6]
- [3] „Idem Celsus libro nono decimo digestorum, commentariorum septimo scribit auro legato ea, quae inaurata sunt, non deberi, nec aurea emblemata, quae in absidibus argenteis sint.“[7]
- [4] „tamen quod de nobis senserit, pene clamavit: nec ipsa tantum, verum etiam sancti filii eius, qui hoc etiam ipsa die in abside dixerunt.“[8]
- [4] „Dicebam ego quibus poteram, qui ad nos in absidem honoratiores et graviores ascenderant, nec a promissi fide me posse dimoveri, nec ab alio episcopo in ecclesia mihi tradita, nisi me interrogato ac permittente, posse ordinari;“[9]
[Bearbeiten] Übersetzungen
|
Für [1] siehe Übersetzungen zu Halbkreis m, zu Bogen m Für [2] siehe Übersetzungen zu Kreisbahn f, zu Planetenbahn f Für [3] siehe Übersetzungen zu Schale f Für [4] siehe Übersetzungen zu Apsis f, zu Altarraum m, zu Chorkapelle f |
? Referenzen und weiterführende Informationen:
- [2] Lateinischer Wikipedia-Artikel „apsis“
- [1–4] Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch: „apsis“, Band 1, Seite 519
- [1, 2, 4] Josef Maria Stowasser, Michael Petschenig, Franz Skutsch: Stowasser. Lateinisch-deutsches Schulwörterbuch. 1994 f. Auflage. Oldenbourg, München 1994, ISBN 3-486-13405-1, Seite 42
- [1, 2, 4] Edwin Habel, Friedrich Gröbel: Mittellateinisches Glossar. Unveränderter Nachdruck der 2. Auflage. Schöningh, Paderborn 1959, ISBN 3-506-73600-0, DNB 451748891, Spalte 22
Quellen:
- ↑ Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch: „apsis“, Band 1, Seite 519
- ↑ Josef Maria Stowasser, Michael Petschenig, Franz Skutsch: Stowasser. Lateinisch-deutsches Schulwörterbuch. 1994 f. Auflage. Oldenbourg, München 1994, ISBN 3-486-13405-1, Seite 42
- ↑ Gaius Plinius Caecilius Secundus, Epistulae, 2,17,8
- ↑ Publius Flavius Vegetius Renatus, Epitoma rei militaris, 4,15
- ↑ Gaius Plinius Secundus, Naturalis historia, 2,63
- ↑ Gaius Plinius Secundus, Naturalis historia, 2,64
- ↑ Domitius Ulpianus, fragmenta in digestis, 33,2,19,6
- ↑ Aurelius Augustinus episcopus Hipponensis, Epistulae, 125,2
- ↑ Aurelius Augustinus episcopus Hipponensis, Epistulae, 126,1
Ähnliche Wörter: