aby
Aus Wiktionary, dem freien Wörterbuch
Inhaltsverzeichnis |
aby (Englisch) [Bearbeiten]
Verb [Bearbeiten]
| Zeitform | Person | Wortform |
|---|---|---|
| simple present | I, you, they | aby |
| he, she, it | ||
| simple past | abought | |
| present participle | ||
| past participle | abought |
Alternative Schreibweisen:
Worttrennung:
- aby, Partizip Perfekt: abought, Partizip Präsens: ?·ing
Aussprache:
- IPA: […], Partizip Perfekt: […], Partizip Präsens: […]
- Hörbeispiele: —, Partizip Perfekt: —, Partizip Präsens: —
Bedeutungen:
- [1] veraltet: etwas ertragen, erleiden
- [2] an einem Ort verbleiben
Synonyme:
- [1] endure
Beispiele:
- [1]
Übersetzungen [Bearbeiten]
|
|
? Referenzen und weiterführende Informationen:
- [1] Merriam-Webster Online Dictionary „aby“
- [1] Dictionary.com Englisch-Englisches Wörterbuch, Thesaurus und Enzyklopädie „aby“
- [1] dict.cc Englisch-Deutsch, Stichwort: „aby“
- [1, 2] Samuel Johnson: English Dictionary. Nathan Hale, Boston 1835
aby (Polnisch) [Bearbeiten]
Konjunktion [Bearbeiten]
Worttrennung:
- a·by
Aussprache:
- IPA: [ˈabɨ]
- Hörbeispiele:
aby (Info)
Bedeutungen:
- [1] final: damit, um zu, dass
- [2] konsekutiv: um zu, so dass, dass, als dass
- [3] Wunsch, Begehren, Empfehlung, Befehl, meist verneintes Urteil: dass
Anmerkung zur Syntax:
- Bei Subjektsgleichheit steht nach aby der Infinitiv. Bei unterschiedlichen Subjekten steht nach aby das Prädikat im Präteritum, wobei die Personalendungen der 1. und 2. Person (-m, -ś, -śmy und -ście) an aby anghängt werden.
Herkunft:
- seit dem 14. Jahrhundert bezeugtes Erbwort aus dem urslawischen *aby, das zunächst eine Partikel in der Bedeutung „wenn nur, dass bloß“ war und sich erst später zur Konjunktion entwickelte; *aby setzt sich aus a → pl und by → pl zusammen; gemeinslawisches Wort, das etymologisch verwandt ist mit tschechisch aby → cs und russisch абы (abý) → ru[1][2][3]
Synonyme:
Beispiele:
- [1] „Ot, i dziś biegłem do ciebie, aby przy tobie uspokoić się… odpocząć…“[4]
- [1] „Bo kiedy ja coś przedsięwezmę, to już niczego nie pożałuję, aby dokonać…“[5]
- [1] „Sam wyroku dawać nie chcę, aby nie powiedziano, że w gniewie sądzę.“[6]
- [2] „Ty, moje dziecko, zbyt młodą jesteś, abyś zrozumieć mogła dziwne sprzeczności ludzkiego serca…“[7]
- Du, mein Kind, bist zu jung, um die merkwürdigen Widersprüchlichkeiten des menschlichen Herzens verstehen zu können...
- [2] „Ale któż jest tak szczęśliwym, aby móc spełniać wszystkie marzenia swoje, aby dysonanse życia nie zatruwały mu ducha i ciała?…“[8]
- [2] „Czy to ubogi człowiek jest psem, aby wszystko znosić musiał i aby każdy ubliżać mu miał prawo!“[9]
- [2] „Nieszczęście to jest zbyt widoczne, aby można było o nim wątpić.“[10]
- [3] Chcę, abyście przyszli.
- [3] „Powiedzcie żonie, aby naszykowała ciepłej wody, jak powrócę.“[11]
- [3] „Z tego to powodu proponuję, abyśmy posiedzenie uznali za otwarte i szanownego gospodarza naszego uprosili, aby na dzień dzisiejszy raczył zająć prezydialne krzesło.“[12]
- [3] „Oto żąda, aby jej córki uczyły się malować pastelami i grać na cytrze, a przede wszystkim, ażeby jak najprędzej wyszły za mąż.“[13]
- [3] „Nie słyszałam nigdy, aby ktokolwiek tak pięknie czytał.“[14]
- Ich habe noch niemals gehört, dass irgendjemand so wunderschön gelesen hätte.
Charakteristische Wortkombinationen:
Übersetzungen [Bearbeiten]
? Referenzen und weiterführende Informationen:
- [1–3] PONS Polnisch-Deutsch, Stichwort: „aby“
- [1–3] Słownik Języka Polskiego – PWN: „aby“
- [1–3] Witold Doroszewski: Słownik języka polskiego. Band 1–11, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997, ISBN 83-01-12321-4 (elektronischer Reprint; Erstdruck 1958–1969) „aby“
- [1] Jan Karłowicz, Adam Kryśinski, Władysław Niedźwiedzki: Słownik języka polskiego. Band 1 A–G, Warszawa 1900 (Digitalisat), Seite 5.
- [1] Samuel Bogumił Linde: Słownik języka polskiego. Band 1, Teil 1 (Volumen I) A–F, Drukarnia XX. Piiarów, Warszawa 1807, „aby“.
- [*] Słownik Ortograficzny – PWN: „aby“
Partikel [Bearbeiten]
Worttrennung:
- a·by
Aussprache:
- IPA: [ˈabɨ]
- Hörbeispiele:
aby (Info)
Bedeutungen:
- [1] leitet Wunschsätze ein: nur, wenn, wenn nur, wenn doch, dass, wenigstens
- [2] umgangssprachlich: verstärkt den Zweifel in einer Aussage: auch, denn, denn auch
Anmerkung zur Syntax:
- [1] Steht das Prädikat im Präteritum, werden die Personalendungen (-m, -ś, -śmy und -ście) an aby anghängt.
Herkunft:
- Siehe oben.
Synonyme:
Beispiele:
- [1] „Aby to prawda…“[15]
- Wenn es nur die Wahrheit wäre…
- [2] „Dobrześ aby słuchała?“[16]
- [2] „Czy to aby nie są jakie paradoksy?…“[17]
- Sind das denn nicht irgendwelche Paradoxa?
Redewendungen:
- [2] czy aby
Wortbildungen:
Übersetzungen [Bearbeiten]
? Referenzen und weiterführende Informationen:
- [1] PONS Polnisch-Deutsch, Stichwort: „aby“
- [1, 2] Słownik Języka Polskiego – PWN: „aby“
- [1] Witold Doroszewski: Słownik języka polskiego. Band 1–11, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997, ISBN 83-01-12321-4 (elektronischer Reprint; Erstdruck 1958–1969) „aby“
- [1] Jan Karłowicz, Adam Kryśinski, Władysław Niedźwiedzki: Słownik języka polskiego. Band 1 A–G, Warszawa 1900 (Digitalisat), Seite 5.
- [1] Samuel Bogumił Linde: Słownik języka polskiego. Band 1, Teil 1 (Volumen I) A–F, Drukarnia XX. Piiarów, Warszawa 1807, „aby“
- [*] Słownik Ortograficzny – PWN: „aby“
Quellen:
- ↑ Wiesław Boryś: Słownik etymologiczny języka polskiego. 1. Auflage. Wydawnictwo Literackie, Kraków 2005, ISBN 83-08-03648-1, Seite 17
- ↑ Izabela Malmor: Słownik etymologiczny języka polskiego. 1. Auflage. ParkEdukacja – Wydawnictwo Szkolne PWN, Warszawa – Bielsko-Biała 2009, ISBN 978-83-262-0146-2, Seite 33
- ↑ Vasmer's Etymological Dictionary: „абы“
- ↑ Wikisource-Quellentext „Nad Niemnem, Eliza Orzeszkowa“
- ↑ Wikisource-Quellentext „Bene nati, Eliza Orzeszkowa“
- ↑ Wikisource-Quellentext „O żołnierzu tułaczu, Stefan Żeromski“
- ↑ Wikisource-Quellentext „Pierwotni, Eliza Orzeszkowa“
- ↑ Wikisource-Quellentext „Nad Niemnem, Eliza Orzeszkowa“
- ↑ Wikisource-Quellentext „Jędza, Eliza Orzeszkowa“
- ↑ Wikisource-Quellentext „Przygody Sindbada Żeglarza, Bolesław Leśmian“
- ↑ Wikisource-Quellentext „Fermenty, Władysław Stanisław Reymont“
- ↑ Wikisource-Quellentext „Pałac i rudera, Bolesław Prus“
- ↑ Wikisource-Quellentext „Emancypantki I/I, Bolesław Prus“
- ↑ Wikisource-Quellentext „Pieśń przerwana, Eliza Orzeszkowa“
- ↑ Wikisource-Quellentext „Uroda życia, Stefan Żeromski“
- ↑ Wikisource-Quellentext „Rok 1794, Władysław Stanisław Reymont“
- ↑ Wikisource-Quellentext „Promień, Stefan Żeromski“
aby (Tschechisch) [Bearbeiten]
Konjunktion [Bearbeiten]
| Person | Wortform | |
|---|---|---|
| 1. Person Singular | já | abych |
| 2. Person Singular | ty | abys |
| 3. Person Singular | on/ona/ono | aby |
| 1. Person Plural | my | abychom |
| 2. Person Plural | vy | abyste |
| Höflichkeitsform | Vy | abyste |
| 3. Person Plural | oni/ony/ona | aby |
Worttrennung:
- aby
Aussprache:
- IPA: [ˈabɪ]
- Hörbeispiele: —
Bedeutungen:
- tritt in Verbindung mit dem Partizip Perfekt eines Verbs auf, entweder in der dritten Person oder auch in der zweiten Person Singular bei reflexiven Verben (mit ses oder sis)
- [1] final: damit, um zu + Infinitiv, dass
- [2] konsekutiv: um zu + Infinitiv, dass
- [3] Bedingungsform: Wunsch, Begehren, Empfehlung, Befehl: dass
Herkunft:
- seit dem 14. Jahrhundert bezeugtes Erbwort aus dem urslawischen *aby, das zunächst eine Partikel in der Bedeutung „wenn nur, dass bloß“ war und sich erst später zur Konjunktion entwickelte; *aby setzt sich aus a → cs und by → cs zusammen; gemeinslawisches Wort, das etymologisch verwandt ist mit polnisch aby → pl und russisch абы (abý) → ru[1][2][3]
Beispiele:
- [1] Pět lidí přišlo na kurs, aby se naučilo anglicky.
- Fünf Leute kamen zum Kurs, um englisch zu lernen.
- [1] Jenom tři lidé přišly na kurs, aby se naučily anglicky.
- Nur drei Leute kamen zum Kurs, um englisch zu lernen.
- [2] Fotografuje, aby nezapomněl, co na cestách viděl.
- Er fotografiert, um nicht zu vergessen, was er bei den Reisen gesehen hat.
- [3] Nechtěl, aby se to opakovalo.
- Er wollte nicht, dass sich das wiederholt.
- [3] Chtěla bych, aby ses vrátil ke mně.
- Ich möchte, dass du zu mir zurückkehrst.
Übersetzungen [Bearbeiten]
? Referenzen und weiterführende Informationen:
- [1–3] Internetová jazyková příručka - Ústav pro jazyk český AV ČR: „aby“
Quellen:
- ↑ Wiesław Boryś: Słownik etymologiczny języka polskiego. 1. Auflage. Wydawnictwo Literackie, Kraków 2005, ISBN 83-08-03648-1, Seite 17
- ↑ Izabela Malmor: Słownik etymologiczny języka polskiego. 1. Auflage. ParkEdukacja – Wydawnictwo Szkolne PWN, Warszawa – Bielsko-Biała 2009, ISBN 978-83-262-0146-2, Seite 33
- ↑ Vasmer's Etymological Dictionary: „абы“
Ähnliche Wörter: